Δρ. Αθηνά Βορρίση        

Leonardo-990x257

01 didaktoriki

Προς το παρόν: Περιεχόμενα

                              Συντομογραφίες   &

                              Πρόλογος της Διδακτορικής Διατριβής

 

 

 

                                                ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ……………………………………………………………...........……....i

ΕΙΣΑΓΩΓΗ   ……………………………………………………..…………………….1

Α΄  ΜΕΡΟΣ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ

  1. ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ

1.1.Η περίοδος ίδρυσης του Νεοελληνικού κράτους                                          

1.1.1. Ο Καποδίστριας στην εξουσία  ……..……………………………................…6

1.1.2. Η Οθωνική περίοδος (1833-1862)

1.1.2.1. Πολιτική-Κοινωνία          ..…………………………...…................…....8

1.1.2.2. Εκπαίδευση          ………………………………….......……................10

  1. Η φιλοσοφία του συστήματος       …..……………………….…........…................11

1.2.Τα γεγονότα της περιόδου 1863-1920

  1. Πολιτική-Κοινωνία     ……….…………………………………...……..............…12
  2. Εκπαίδευση     ……….…………………………………………...……..................14
  3. Γενικές παρατηρήσεις για την περίοδο 1863-1920     ……….…...….............……19
  1. Η εποχή του Μεσοπολέμου και του Β΄ παγκοσμίου πολέμου (1920-1946)
    1. Τα γεγονότα…………………………………………………....….............…21
    2. Εκπαίδευση…………………………………………………....…............….23
    3. Γενικές παρατηρήσεις………………………………………....…….............29
  1. Από το Β΄ παγκόσμιο πόλεμο μέχρι το τέλος του αιώνα (1940-2000)
    1. Πόλεμος-Κατοχή-Εμφύλιος (1940-1949)       …..……………....…..............30
    2. Η μεταρρύθμιση του 1964 και η αντιμεταρρύθμιση  …...…….....................34
    3. Η δημοκρατία επανέρχεται στην ελληνική κοινωνία (1974)  …....................37
    4. Νέα «εκσυγχρονιστικά» μέτρα στην εκπαίδευση       ..……...…...................38
  1. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΛΛΩΝ ΧΩΡΩΝ                        ....……..........41

2.1. Η ενιαία εκπαίδευση στην Αγγλία           ………..………………....….…..........42

2.2. Η εκπαίδευση στη Σουηδία         ………………………………….…...….........45

2.3. Η εκπαίδευση στις Η.Π.Α.          …….…………………………....……............47

2.4. Η εκπαίδευση στη Σοβιετική Ένωση       …..………………………….….........49

2.5. Η εκπαίδευση στη Γερμανία        …………………………………….….......…50

2.6. Λαϊκή (Λαοκρατική) Δημοκρατία της Γερμανίας………………….……..........53


Β΄ ΜΕΡΟΣ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ

  1. ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ

3.1. Γενικά για την έρευνα      ……………………………...…………………..........55

3.2. Οι ποσοτικές έρευνες       ……………………………………...…...……...........55

3.3. Ποιοτικές έρευνες            ………………………………………….……........…56

3.3.1. Η ιστορική έρευνα        ………………………….................................58

3.3.2. Καθορισμός του ερευνητικού προβλήματος και ερευνητικά  ερωτήματα     .59

3.3.3. Αρχεία ΕΠΛ     ……………………………………...…………...........60

3.4. Τα εργαλεία της έρευνας  ………………………………………......……...........60

3.4.1. Η συνέντευξη    …………………………………………….……........60

3.4.2. Η ανάλυση περιεχομένου         ………………………...…….…..........61

3.5. Σχεδιασμός της έρευνας-συλλογή δεδομένων

3.5.1. Η έρευνα στον «τύπο» της εποχής        ……………………..…......…63

3.5.2. Τα αρχεία των πρώην ΕΠΛ      …..………………………….…..........64

3.5.3. Η έρευνα στα αρχεία της ΟΛΜΕ και τα πρακτικά της Βουλής…........65

3.5.4. Επιστημονικές εργασίες αξιολόγησης του θεσμού……….……..........65

3.5.5. Οι συνεντεύξεις                        ………………………………….........65

  1. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΘΕΣΜΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 1974 ΕΩΣ ΤΟ 1985 ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΠΛ
  1. Η κατάσταση στην εκπαίδευση κατά τη μεταβατική περίοδο από τη δικτατορία στη δημοκρατία

4.1.1. Πολιτική κατάσταση     ……………………………………...…......67

4.1.2. Εκπαίδευση       ………………………………………....…….........67

  1. Νομοθετικές ρυθμίσεις στην εκπαίδευση από την κυβέρνηση της ΝΔ (1974-1981)

4.2.1. Πολιτική κατάσταση     …………………………………….……....69

4.2.2. Η μεταρρύθμιση «που έγινε»   ……………………………..…........69

4.2.3. Παρατηρήσεις   ………………………………..….………..……....71

  1. Το «κλίμα» της εποχής οδηγεί την εκπαίδευση σε νέους στόχους (1974-1981)     ..71
    1. Η εκπαίδευση  …………………………..………………….…..74
    2. Αναζητήσεις και θέσεις στα εκπαιδευτικά περιοδικά της      εποχής        …..77
  1.       Νομοθετικές ρυθμίσεις στην εκπαίδευση από την πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ
    1. Οι «τύποι» σχολείων στη δεύτερη βαθμίδα της ΔΕ μέχρι τη θέσπιση του Ν. 1566/1985            …90
    2. Οι προγραμματικές δηλώσεις του Ανδρέα Παπανδρέου στη Βουλή            ………………… ......91
    3. Ο Νόμος 1566/1985 και η θεσμοθέτηση του ΕΠΛ    …….............…............92
    4. Σκοποί του ΕΠΛ         .……………………………………..............…..........94
    5. Η θέση της αντιπολίτευσης και της ΟΛΜΕ για το ΕΠΛ        .........................97
  1. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΠΛ

5.1. Η φιλοσοφία του ΕΠΛ          …………………………….….………………......101

5.2. Η ομάδα εργασίας του ΕΠΛ  ………………………………….……….….........108

5.3. Ο σχολικός «τύπος» του ΕΠΛ           ......……………….……………………....109

5.4. Το ΕΠΛ μέσα από τις ετήσιες εκθέσεις λειτουργίας

5.4.1. Από τις ετήσιες εκθέσεις λειτουργίας του ΕΠΛ Νέας  Φιλαδέλφειας- Μίλτος Κουντουράς  ……111

  • Λειτουργία σχολικής βιβλιοθήκης...…………..……................…......................…...111
  • Προαιρετικά μαθήματα       …………………….….….............……........................114
  • Πολιτιστικές εκδηλώσεις-Δραστηριότητες.……. ….................... …........................118
  • Διακρίσεις-Βραβεύσεις       ….………………….….…............…............................164
  • Μέσα μαζικής ενημέρωσης            ………………….............……...........................166

5.4.2. Από τις ετήσιες εκθέσεις λειτουργίας του ΕΠΛ Αθήνας (Αμπελόκηποι)

  • Λειτουργία σχολικής βιβλιοθήκης            ………...…..............……........................168
  • Προαιρετικά μαθήματα    …………………………..................……........................177
  • Πολιτιστικές εκδηλώσεις -Δραστηριότητες …..…..…................…..........................179
  • Βραβεύσεις-Διακρίσεις-Ηθικές αμοιβές  ……..…….................…...........................202

5.5. Οι συνεντεύξεις των «πρωτεργατών» του ΕΠΛ

            5.5.1. Ο υπουργός παιδείας και η ομάδα εργασίας     …...............204

            5.5.2. Οι καθηγητές και οι πρώην μαθητές για τη λειτουργία του ΕΠΛ    …215

5.6. Ο «τύπος» της εποχής για το ΕΠΛ

            5.6.1. Η εφημερίδα «Αυγή» για το ΕΠΛ        ……………..……..217

            5.6.2. Η εφημερίδα «Καθημερινή» για το ΕΠΛ         …...…..…...217

            5.6.3. Η εφημερίδα «Τα Νέα» για το ΕΠΛ    …………….……...218

            5.6.4. «Το Βήμα» για το ΕΠΛ            …………………….…...…218

6. Η «ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ» - Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΛ

6.1.Το κλίμα της περιόδου 1989-1995 στην εκπαίδευση μέσα από τα 

       εκπαιδευτικά περιοδικά   …………………………………………............…221

6.2. Οι προσπάθειες αξιολόγησης του ΕΠΛ   …..…….……………..……...........229

6.3. Ο νόμος 2525       …………………………………………….........…….......248

..6.4. Αντιδράσεις…………………………………………………………............250

            6.4.1. Δημοσιεύματα   ……………………………………………............250

            6.4.2. Αντιδράσεις από την ΟΛΜΕ    ……………………………….........253

6.5. Οι συνεντεύξεις για την κατάργηση

            6.5.1. Οι πρώην μαθητές μιλούν για την κατάργηση  ………........256

6.5.2. Οι καθηγητές που εργάστηκαν στα ΕΠΛ απαντούν στην

          ερώτηση γιατί καταργήθηκε το ΕΠΛ    ………………….…….......258

6.5.3. Οι «πρωτεργάτες» του θεσμού απαντούν για την κατάργηση   .......262

6.5.4. Ο υπουργός παιδείας Απόστολος Κακλαμάνης μιλάει για

          την κατάργηση   ……………………………………………...........276

Γ΄ ΜΕΡΟΣ

7.  ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ…………………………………………...............282

  • ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ    …...………………………………………....…….......290
  • ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ       …………………………………….....…........309
  • ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ        ...………………...……………......…….........325


                             ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΝ              :         ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ

ATA           :         ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΤΙΜΑΡΙΘΜΙΚΗ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ

ΓΛ              :         ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΔΕ              :         ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΔΜΕ           :         ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΔΟΛ           :         ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗ

Ε ΑΡ           :         ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

ΕΔΗΚ         :         ΕΝΩΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ

ΕΛ              :         ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΕΟΚ           :         ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ

ΕΠΛ           :         ΕΝΙΑΙΟ ΠΟΛΥΚΛΑΔΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

ΕΣ               :         ΕΝΙΑΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΙΤΕ             :         ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΑΤΕ         :         ΚΕΝΤΡΑ ΑΝΩΤΕΡΑΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ

       ΚΑΤΕΕ       :         ΚΕΝΤΡΑ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ   

                            ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΚΕΜΕ        :         ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ &ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

KEMETE   :         ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΟΛΜΕ

ΚΠΣ           :         ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΛΔΓ            :         ΛΑΪΚΗ (ΛΑΟΚΡΑΤΙΚΗ) ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

ΛΕΜ           :         ΛΥΚΕΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

ΜΔ             :         ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΜΕ             :         ΜΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΝΔ              :         ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΝΕΛΕ         :         ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΛΑΪΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΠΑΣΟΚ      :         ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ

   ΠΔ              :         ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ

ΠΕΚ           :         ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΠΙ               :         ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

ΣΥΡΙΖΑ      :         ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

ΤΕ              :         ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

    ΤΕΙ             :         ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΙΔΡΥΜΑΤΑ

    ΤΕΛ           :         ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ

   ΤΠΜ           :         ΤΜΗΜΑΤΑ ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

   ΥΠΕΠΘ      :         ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ


ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η εκπόνηση μιας ερευνητικής εργασίας είναι προσπάθεια που διαρκεί χρόνια, δημιουργεί πλήθος εμπειριών, ποικίλα και ακραία συναισθήματα. Αφετηρία σε αυτή τη διαδρομή συνήθως είναι η επιθυμία για διερεύνηση κάποιου θέματος, το οποίο μας απασχολεί έντονα και διαρκώς. Η επιθυμία αυτή μπορεί να ενταθεί με την πάροδο του χρόνου και να μετατραπεί σε δημιουργική ενασχόληση. Το πάθος, που κυριαρχεί από την αρχή μέχρι το τέλος της διαδρομής, βρίσκει διέξοδο στην επίτευξη του στόχου και τότε γεννιέται το πόνημα, ως αποτέλεσμα δημιουργικής διεξόδου στις «ανησυχίες» μας.

    Η επιθυμία μου, για την εκπόνηση μιας τέτοιας εργασίας γεννήθηκε το 1988, όταν ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στη Φιλοσοφική Σχολή της Αθήνας. Τότε, όμως, για διάφορους λόγους, δεν ήταν δυνατό να πραγματοποιηθεί. Η «φλόγα» έμεινε να καίει μέσα μου και επέστρεψα με την πρώτη ευκαιρία στο χώρο, που μου είχε εμπνεύσει το όνειρο αλλά και την απογοήτευση. 

     Εξαιρετική τύχη ήταν για μένα η γνωριμία μου με την Καθηγήτρια Παιδαγωγικής Αλεξάνδρα Λαμπράκη-Παγανού, την οποία ευχαριστώ ιδιαίτερα, γιατί μου συμπαραστάθηκε, ως επόπτρια αλλά και ως δεύτερη μάνα. Χωρίς τη συμπαράστασή της δεν θα είχε ολοκληρωθεί η προσπάθεια αυτή.

    Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον Καθηγητή Γεώργιο Μάρκου, μέλος της τριμελούς επιτροπής, ο οποίος με το δικό του τρόπο με βοήθησε, για να προχωρήσω στη συγγραφή αυτής της εργασίας.

    Ο Καθηγητής Γεώργιος Φλουρής, μέλος της τριμελούς επιτροπής, ακούραστα με άκουσε και με συμβούλεψε ενθαρρύνοντάς με να συνεχίσω. Τον ευχαριστώ πολύ, γιατί, όποτε τον χρειάστηκα, πρόθυμα ανταποκρίθηκε στην επιθυμία μου να συνεργαστούμε για το συγκεκριμένο σύγγραμμα, υποδεικνύοντάς μου μάλιστα πολύτιμη βιβλιογραφία.

    Ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης,  Παναγιώτης Γ. Μιχαηλίδης, με ενδιαφέρον και υποδείξεις σημαντικότατες συνεισέφερε στην έρευνα αυτή, ώστε να έχω στη διάθεσή μου πολύτιμο υλικό και γι’ αυτό τον ευχαριστώ. Η συμβολή της υπεύθυνης  του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας – Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών Αικατερίνης Κική-Παπαδάκη στο σημείο αυτό, ήταν σημαντική και την ευχαριστώ επίσης.

    Ευχαριστώ όλους τους συναδέλφους μου από το σεμινάριο υποψηφίων διδακτόρων, του οποίου τη διεύθυνση είχε η Καθηγήτρια Παιδαγωγικής Αλεξάνδρα Λαμπράκη-Παγανού, γιατί με βοήθησαν με γόνιμες επιστημονικές αλλά και φιλικές συζητήσεις που είχαμε, τόσο στη διάρκεια των μαθημάτων-επιστημονικών συναντήσεων, όσο και στις μεταξύ μας συζητήσεις.

    Θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον πρώην Υπουργό Παιδείας  και Πρόεδρο της Βουλής Απόστολο Κακλαμάνη, ο οποίος δέχτηκε με απλότητα και τεράστιο ενδιαφέρον συνάμα, να μου μιλήσει για τα προβλήματα της κοινωνίας μας γενικά, για την εκπαίδευση ειδικά και κυρίως για το Ενιαίο Πολυκλαδικό Λύκειο (ΕΠΛ), το θεσμό που ο ίδιος ως Υπουργός θέσπισε.

    Θα πρέπει να ευχαριστήσω πολύ επίσης τον αρχηγό της Aξιωματικής Aντιπολίτευσης Αλέξη Τσίπρα, που απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις μου, ως πρώην μαθητής του ΕΠΛ.

    Τη σπουδαία διευθύντρια του ΕΠΛ Νέας Φιλαδέλφειας, Ευαγγελία Καπετάνου ευχαριστώ ιδιαίτερα, γιατί με δέχτηκε στο σπίτι της, απάντησε στις ερωτήσεις μου και το σημαντικότερο: με «δίδαξε», πώς είναι και ποιοι είναι οι «στρατιώτες της δημόσιας - δωρεάν εκπαίδευσης». Στην πορεία της έρευνάς μου, είδα το όνομά της να συνδέεται με πολλές προσπάθειες, με πολλούς αγώνες και αγωνίες για το ΕΠΛ και την εκπαίδευση γενικότερα.

    Τα μέλη της Ομάδας Εργασίας (τους «πρωτεργάτες») του ΕΠΛ Θανάση Βακαλιό, Κώστα Μπαλάσκα, Κώστα Τσιαντή, Σταμάτη Παλαιοκρασσά και το συντονιστή της ομάδας αυτής, Αλέκο Καλοφωλιά ευχαριστώ πολύ, γιατί δέχτηκαν να μου μιλήσουν για την προσπάθεια αυτή.

    Τους συναδέλφους μου καθηγητές στα ΕΠΛ Κοτζιούλα, Ταλιαδούρο, Βενέτη, Σαρμά, Λοντόρφο, Χαραλαμποπούλου, Μωραϊτη, Ράικου, Κατσιγιάννη, Σταύρου, τον υποδιευθυντή ΕΠΛ Χατζόπουλο, τον πρώην μαθητή ΕΠΛ και τώρα συνάδελφο, Ξένο Μάριο ευχαριστώ πολύ, γιατί μου έδωσαν πολύτιμες απαντήσεις από τις εμπειρίες που είχαν, ως δάσκαλοι σε αυτά τα σχολεία και ως μαθητής ο Μάριος Ξένος. Ευχαριστώ και όλους τους πρώην μαθητές του ΕΠΛ που συνάντησα και μίλησα μαζί τους για το σχολείο τους.

    Τους ανθρώπους που με βοήθησαν στη συλλογή του υλικού και της βιβλιογραφίας ευχαριστώ ιδιαίτερα: Τη βιβλιοθηκονόμο του Παιδαγωγικού Σπουδαστηρίου του ΕΚΠΑ Μαρία Χρηστίδη, την υπεύθυνη των αρχείων του ΑΣΚΙ στα Γραφεία του ΣΥΡΙΖΑ, την υπεύθυνη του ηλεκτρονικού αρχείου του ΔΟΛ, την υπεύθυνη της φωτογράφισης και εκτύπωσης αρχείων στη Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων και την υπεύθυνη των Γενικών Αρχείων του Κράτους. Από το ΓΕΛ Νέας Φιλαδέλφειας το Διευθυντή του σχολείου και το Διευθυντή  του ΓΕΛ Αμπελοκήπων, το Γρηγόρη Καλομοίρη και τον Παύλο Χαραμή από τα Γραφεία της  ΟΛΜΕ ευχαριστώ επίσης.

    Αισθάνομαι την ανάγκη να αναφέρω τους ανθρώπους οι οποίοι μου συμπαραστάθηκαν: Τη φίλη και συνάδελφο Ευγενία Κακαλέτρη και την Κυριακή Μπαρμπάκου που μοιράστηκαν τους προβληματισμούς της τελευταίας στιγμής δίνοντάς μου λύσεις. Η Ευγενία Κακαλέτρη ήταν το «δεύτερο μάτι» στη δουλειά αυτή, ενώ η Κυριακή Μπαρμπάκου μοιράστηκε τους προβληματισμούς μου σε θέματα ερευνητικής μεθοδολογίας και ανταλλάξαμε ιδέες και βιβλιογραφία. Το Γιώργο Καραντώνη, λογοτέχνη και νομικό, ο οποίος μου έδωσε συμβουλές κυρίως νομικού χαρακτήρα. Ακόμη ευχαριστώ τις συναδέλφους και φίλες Αναστασία Άνθη και Άννα Σιγανού για τον τρόπο που μου συμπαραστάθηκαν, όταν το είχα ανάγκη.

  Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω πολύ την οικογένειά μου: τα παιδιά μου και το σύζυγό μου Δημήτρη Νταντάμη, ο οποίος μου συμπαραστάθηκε και με βοήθησε σε όποια τεχνικά και άλλα θέματα με απασχόλησαν, έχοντας πάντοτε μία λύση. Τον ευχαριστώ ιδιαίτερα, γιατί μου άνοιξε το δρόμο και δε σταμάτησε να μου συμπαραστέκεται.

                                                                        Αγία Παρασκευή, 14 Ιουλίου 2012

                                                                                    Αθηνά Βορρίση